زمان تقریبی مطالعه: 2 دقیقه
 

مغالطه مصادره بر مطلوب





مغالطه مصادره بر مطلوب، یکی از اقسام مغالطه تالیف قیاسی بوده و عبارت است از این که نتيجه قیاس عين صغری يا كبراى قضیه باشد.


۱ - اقسام مغالطه



مغالطه بر دو قسم است:
۱. مغالطه لفظی؛
۲. مغالطه معنوی.
و مغالطه معنوی نیز بر دو قسم است:
۱. مغالطه تالیف قضایا؛
۲. مغالطه در اجزای قضیه.
مغالطه تالیف قضایا به دو دسته تقسیم می‌شود:
۱. مغالطه جمع مسائل در یک مسئله؛
۲. مغالطه تالیف قیاسی.

۲ - توضیح اصطلاح



مغالطه مصادره بر مطلوب از اقسام مغالطه تالیف قیاسی است. و آن عبارت است از این که مطلوب (نتیجه) قیاس را عینا یکی از مقدمات قرار دهیم البته ممکن است به علت رواج و تداول موضوع در اذهان، ظاهرا چنین نشان ندهد. مثلا: هر انسانی بشر است و هر بشری ضاحک است. نتیجه این که هر انسانی ضاحک است. در این قیاس نتیجه، عین کبری است. اشتباهی که در این قیاس پدید آمده ناشی از فرق لفظی بشر و انسان است. این فرق لفظی در ذهن مبتدیان این گمان را بر می‌انگیزد که این دو لفظ در معنا هم متفاوت‌اند.
[۳] مجتهد خراسانی (شهابی)، محمود، رهبر خرد، ص۳۶۰-۳۶۲.


۳ - اقسام مصادره به مطلوب



مصادره به مطلوب یا به صورت آشکار و صریح است و یا به صورت پنهان و خفی. مصادره آشکار، معمولا در قیاس بسیط واقع می‌شود مانند مثالی که ذکر کردیم. مصادره پنهان، معمولا در قیاس‌های مرکب اتفاق می‌افتد… هر چه فاصله نتیجه از مقدمات زیادتر باشد، به همان نسبت مصادره، پنهان‌تر و به قبول مخاطب نزدیک‌تر است.

۴ - مستندات مقاله



در تنظیم این مقاله از منابع ذیل استفاده شده است:

• مظفر، محمدرضا، المنطق.
• مجتهد خراسانی (شهابی)، محمود، رهبر خرد.
• علامه حلی، حسن بن یوسف، الجوهر النضید.
• خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس.
• مشکوةالدینی، عبدالمحسن، منطق نوین مشتمل بر اللمعات المشرقیه فی الفنون المنطقیه.

۵ - پانویس


 
۱. مشکوةالدینی، عبدالمحسن، منطق نوین مشتمل بر اللمعات المشرقیه فی الفنون المنطقیه، ص۶۶۴.    
۲. مظفر، محمدرضا، المنطق، ص۴۹۹.    
۳. مجتهد خراسانی (شهابی)، محمود، رهبر خرد، ص۳۶۰-۳۶۲.
۴. خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۵۲۰-۵۲۱.    
۵. علامه حلی، حسن بن یوسف، الجوهر النضید، ص۲۷۳.    


۶ - منبع


پایگاه مدیریت اطلاعات علوم اسلامی، برگرفته از مقاله «مغالطه مصادره بر مطلوب»، تاریخ بازیابی۱۳۹۶/۴/۲۰.    






آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.